Czy opracowane przez nauczyciela materiały dydaktyczne podlegają ochronie z punktu widzenia prawa autorskiego? Innymi słowy, czy można dowolnie kopiować i rozpowszechniać np. test lub scenariusz lekcji?

Jak wiemy, praca każdego nauczyciela polega również na przygotowywaniu pomocy dydaktycznych, weryfikacji wiedzy uczniów, najczęściej w formie sprawdzianów, testów czy też na angażowaniu się w życie kulturalne szkoły itp. Nierzadko nauczyciel wkłada wiele trudu i czasu w stworzenie zadań, pytań do testów i sprawdzianów, scenariuszy lekcji, prezentacji multimedialnych czy scenariuszy inscenizacji i spektakli.

Czy efekty tej pracy podlegają ochronie?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy przede wszystkim zastanowić się nad tym, czy wspomniany owoc pracy nauczyciela może być uznany za utwór w rozumieniu ustawy – Prawo autorskie i prawa pokrewne. Skąd taka zależność? Otóż tylko utwór spełniający ustawowe kryteria podlega ochronie z punktu widzenia praw autorskich. Czym zatem powinien się on charakteryzować? Musi chodzić o każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

Przeanalizujmy z osobna każdy z elementów tej dość skomplikowanej definicji. Po pierwsze, chodzić musi o pracę twórczą, nie odtwórczą (czyli skopiowaną). Po drugie, ma to być dzieło o indywidualnym charakterze, czyli odznaczające się pewnymi unikalnymi (indywidualnymi) cechami, które pozwalają odróżnić je od innych utworów. W przypadku testu czy sprawdzianu chodziłoby o jakieś szczególne, wyjątkowe ujęcie tematu, unikalne zestawienie zagadnień czy szczególną formę konstrukcyjną lub sposób opisania zagadnienia. W wypadku scenariusza lekcji czy przedstawienia także chodziłoby o wyjątkowość ujęcia tematu czy szczególną formę przekazu, czyli o dzieło wyjątkowe pod względem formy lub treści (lub jednego i drugiego).

Utwór w prawie autorskim

Wreszcie utwór w rozumieniu prawa autorskiego musi się nadawać do ustalenia w jakiejkolwiek postaci (musi być uzewnętrzniony – sam pomysł czy idea nie podlegają ochronie), przy czym zgodnie z intencją ustawodawcy postać utworu także nie ma znaczenia. W praktyce może to być opracowanie na piśmie, a zatem przy życiu znaków (np. książka, wiersz, opowiadanie, przygotowany przez nauczyciela test lub sprawdzian, scenariusz lekcji), przemówienie czy przedstawienie sceniczne, choreograficzne o określonej treści i o określonej formie, utwór muzyczny lub słowno-muzyczny, wyrób rękodzielniczy, fotografia.

Podsumowując unikalność utworu polega na tym, że nikt inny, poza jego autorem (określa się go mianem twórcy), nie wymyśliłby utworu o identycznych cechach (nawet jeśli to tylko twórcze opracowanie czyjegoś utworu, np. przetransponowanie lektury na ciekawą inscenizację). Skoro ustaliliśmy czym jest utwór w rozumieniu prawa autorskiego, w kolejnej publikacji przedstawię, jakie uprawnienia przysługują nauczycielowi, będącemu jego autorem. Serdecznie zapraszam do dalszej lektury.

Cały artykuł ukazał się w „Głosie Nauczycielskim” (nr 1-2 z 2-9 stycznia 2019).

Umów bezpłatną konsultację
Published On: 13 marca, 2019 / Categories: Prawa autorskie /

Zapisz się na newsletter

Z naszą kancelarią nie zbłądzisz w świecie prawa IT.

Dziękujemy za przesłanie wiadomości
Wystąpił błąd podczas wysyłania wiadomości. Spróbuj ponownie później.

Wszystkie informacje na temat polityki prywatności znajdziecie tutaj. Wysyłając swój zapis na newsletter akceptujesz naszą politykę prywatności.

Powiązane wpisy